سوپاپ موتور چیست؟
سوپاپ موتور یک دریچه فلزی داخل موتور است.کارش این است که هوا را وارد سیلندر کند و دود حاصل از احتراق را بیرون بفرستد.اگر سوپاپ درست باز و بسته نشود،موتور بد کار میکند، قدرت کم میشود و مصرف سوخت بالا میرود.
وظیفه سوپاپ در خودرو چیست؟
وظیفه سوپاپ این است که نفسکشیدن موتور را تنظیم کند.سوپاپ هوا در زمان مناسب باز میشود تا هوا یا مخلوط سوختوهوا وارد سیلندر شود.بعد از احتراق،سوپاپ دود باز میشود تا گازهای سوخته بیرون بروند.
توی تعمیرگاه معمولا خرابی سوپاپ خودش را با چند نشانه نشان میدهد؛استارت سخت،لرزش موتور،کمشدن شتاب و بالا رفتن مصرف بنزین.دلیلش ساده است:وقتی سوپاپ کامل کیپ نشود یا سر وقت باز و بسته نشود،فشار داخل سیلندر موتور کم میشود و احتراق جان لازم را ندارد.
سوپاپ چگونه کار میکند؟
سوپاپ با حرکت میلسوپاپ باز و بسته میشود.میلسوپاپ از طریق تسمه تایم یا زنجیر تایم با میللنگ هماهنگ است یعنی سوپاپ دقیقا زمانی باز میشود که پیستون در موقعیت درست قرار دارد.
در مرحله مکش سوپاپ هوا باز میشود تا هوا یا مخلوط سوختوهوا وارد سیلندر شود.در مرحله تراکم و احتراق،هر دو سوپاپ بسته میمانند تا فشار داخل سیلندر حفظ شود.بعد از انفجار،سوپاپ دود باز میشود تا گازهای سوخته از موتور خارج شوند.
اگر این زمانبندی حتی کمی بههم بخورد، موتور بد کار میکند مثلا افت شتاب،ریپزدن،صدای غیرعادی یا حتی برخورد سوپاپ با پیستون اتفاق میافتد.
سوپاپ در کدام مرحله از چرخه موتور باز و بسته میشود؟
در موتور چهارزمانه،باز و بستهشدن سوپاپها با چهار مرحله مکش،تراکم،احتراق و تخلیه هماهنگ است.این هماهنگی باعث میشود هوا وارد سیلندر شود فشار احتراق حفظ شود و دود در زمان درست خارج شود.
ساختار سوپاپ موتور چیست؟
سوپاپ موتور از چند بخش اصلی ساخته میشود:سر سوپاپ،ساق سوپاپ،نشیمنگاه و انتهای ساق.سر سوپاپ همان قسمت پهن و دایرهای است که مسیر هوا یا دود را باز و بسته میکند.ساق سوپاپ داخل گاید حرکت میکند و باعث میشود سوپاپ در مسیر درست بالا و پایین برود.
نشیمنگاه سوپاپ محل تماس سر سوپاپ با سرسیلندر است.وقتی سوپاپ بسته میشود،باید کاملا روی این قسمت بنشیند تا فشار داخل سیلندر فرار نکند.انتهای ساق هم جایی است که نیروی میلسوپاپ،تایپیت یا انگشتی به سوپاپ منتقل میشود.
از نظر ظاهری،سوپاپ شبیه یک میخ فلزی بلند با سری پهن است اما همین قطعه ساده باید فشار،حرارت و ضربههای شدید موتور را تحمل کند.به همین دلیل جنس،آببندی و صافی سطح آن در عمر موتور نقش مهمی دارد.
تفاوت سوپاپ،سیت،گاید،لاستیک ساق و تایپیت چیست؟
- سوپاپ: مسیر ورود هوا و خروج دود را باز و بسته میکند.
- سیت: محل نشستن و آببندی سوپاپ است.
- گاید: حرکت مستقیم ساق سوپاپ را هدایت میکند.
- لاستیک ساق: مانع ورود روغن به محفظه احتراق میشود.
- تایپیت: نیروی میلسوپاپ را به سوپاپ منتقل میکند.
انواع سوپاپ خودرو چیست؟
سوپاپهای خودرو معمولا به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:سوپاپ هوا و سوپاپ دود.سوپاپ هوا مسیر ورود هوا یا مخلوط سوختوهوا به سیلندر را باز میکند.سوپاپ دود مسیر خروج گازهای سوخته را از سیلندر باز میکند.
تفاوت اصلی این دو در دما و فشار کاری است.سوپاپ دود حرارت بیشتری تحمل میکند،چون گازهای داغ احتراق از کنار آن خارج میشوند.به همین دلیل معمولا جنس مقاومتری دارد و بیشتر در معرض سوختگی یا تاببرداشتن است.
در بعضی موتورها تعداد سوپاپها بیشتر است؛مثلا موتور 8 سوپاپ،16 سوپاپ یا 24 سوپاپ.هرچه تعداد سوپاپها بیشتر باشد، ورود هوا و خروج دود بهتر انجام میشود و موتور میتواند در دورهای بالاتر نفس بهتری بکشد.
فرق سوپاپ دود و هوا چیست؟
سوپاپ هوا معمولا بزرگتر و خنکتر است و ورود هوا یا مخلوط سوختوهوا را کنترل میکند.سوپاپ دود کوچکتر اما مقاومتر به حرارت ساخته میشود و گازهای داغ را خارج میکند.هر دو روی سرسیلندر نصباند،ولی سوپاپ هوا کنار مجرای ورودی و سوپاپ دود کنار مجرای اگزوز قرار دارد.
علت سوپاپ زدن ماشین چیست؟
سوپاپ زدن یعنی سوپاپ در زمان درست باز و بسته نمیشود یا با پیستون برخورد میکند.شایعترین علت آن بههمخوردن تایم موتور است معمولا بهخاطر پارهشدن تسمه تایم،رد کردن دندانه تسمه تایم،نصب اشتباه تایم یا خرابی زنجیر تایم.
وقتی تایم بههم میریزد پیستون بالا میآید اما سوپاپ هنوز باز مانده است.در این حالت ممکن است پیستون به سوپاپ ضربه بزند و سوپاپ کج شود بسوزد یا خوب آببندی نکند.نتیجه آن افت کمپرس بد روشنشدن موتور،ریپزدن،کاهش شتاب و گاهی روشن نشدن کامل خودرو است.
علتهای دیگر هم وجود دارد مثل خرابی تایپیت،ضعیف شدن فنر سوپاپ،گیر کردن ساق سوپاپ در گاید،داغکردن شدید موتور،روغنکاری ضعیف یا استفاده از قطعه بیکیفیت.اما در بیشتر خودروهای رایج بازار اولین چیزی که باید بررسی شود وضعیت تسمه تایم یا زنجیر تایم است.
علائم خرابی سوپاپ خودرو چیست؟
مهمترین نشانههای خرابی سوپاپ اینهاست:
- سخت روشنشدن خودرو،مخصوصا صبحها یا بعد از سرد شدن موتور
- ریپزدن موتور در حالت درجا یا هنگام گاز دادن
- کمشدن شتاب و جان نداشتن موتور در سربالایی
- بالا رفتن مصرف سوخت بدون دلیل مشخص
- صدای تقتق، چقچق یا ضربه از بالای موتور
- لرزش موتور در دور آرام
- خروج دود غیرعادی از اگزوز
- کمشدن کمپرس یک یا چند سیلندر
- روشنشدن چراغ چک بهدلیل احتراق ناقص
- برگشت هوا یا صدا از هواکش یا اگزوز
- اگر چند مورد از این علائم همزمان دیده شود
خرابی سوپاپ چه اثری روی شتاب و مصرف سوخت دارد؟
خرابی سوپاپ باعث میشود فشار داخل سیلندر درست حفظ نشود و بنزین خوب نسوزد.برای همین ماشین جان ندارد، دیر شتاب میگیرد، در سربالایی کم میآورد و گاهی ریپ میزند.چون موتور مجبور است بیشتر کار کند مصرف بنزین هم بالا میرود.
صدای سوپاپ خراب چگونه تشخیص داده میشود؟
صدای سوپاپ معمولا بهشکل تقتق یا تیکتیک منظم از بالای موتور شنیده میشود و با گازدادن سریعتر میشود.این صدا ممکن است از تنظیم نبودن سوپاپ،تایپیت یا کمبود روغن باشد. تشخیص قطعی فقط با بررسی مکانیکی انجام میشود هر صدای تقتقی نشانه خرابی سوپاپ نیست.
آیا رانندگی با سوپاپ خراب خطرناک است؟
بله،مخصوصا اگر موتور ریپ میزند، صدا زیاد شده یا شتاب ناگهان کم شده است.رانندگی ادامهدار میتواند سوپاپ،پیستون و سرسیلندر را بیشتر خراب کند.اگر خودرو بد روشن میشود یا لرزش شدید دارد،بهتر است حرکت نکنید و تعمیرکار بررسی کند.
سوپاپ خراب با دیاگ مشخص میشود؟
دیاگ خرابی سوپاپ را مستقیم نشان نمیدهد فقط نشانههایی مثل احتراق ناقص، خطای سیلندر یا بههمخوردن زمانبندی موتور را ثبت میکند.برای تشخیص قطعی باید تست کمپرس یا نشت سیلندر انجام شود و در صورت نیاز،سوپاپها و سرسیلندر بازدید شوند.
چه خودروهایی بیشتر دچار سوپاپ زدن میشوند؟
بیشتر خودروهای تایمدار حساس در خطرند یعنی موتورهایی که اگر تایم بههم بخورد،پیستون و سوپاپ به هم میرسند.این مشکل معمولا در خودروهایی با تسمه تایم فرسوده،تعویض دیرهنگام یا نصب غیراصولی بیشتر دیده میشود.
- پژو 206 تیپ 5 و 6
- پژو 207
- رانا
- پارس TU5
- سمند EF7
- دنا و دنا پلاس
- بعضی مدلهای ال 90،ساندرو و مگان در صورت بههمخوردن تایم
اما نکته مهم این است:
مشکل از اسم خودرو شروع نمیشود از نگهداری اشتباه شروع میشود.
یعنی حتی یک موتور کمدردسر هم اگر تسمه تایمش دیر عوض شود،هرزگرد خراب باشد یا واترپمپ گیر کند،ممکن است سوپاپ بزند.
هزینه تعمیر یا تعویض سوپاپ چقدر است؟
هزینه سوپاپ به مدل ماشین و شدت خرابی بستگی دارد.
- در مرداد 1405،تعمیر ساده معمولا حدود 6 تا 15 میلیون است.
- اگر چند سوپاپ عوض شود،هزینه به 8 تا 20 میلیون میرسد.
- خرابی شدید با تراشکاری ممکن است 15 تا 35 میلیون تومان شود.
بهترین برندهای سوپاپ موتور کداماند؟
ساوه و SPR از برندهای معروف بازار هستند و تقریبا هر مکانیکی آنها را میشناسد. شهریدکی نیز نماینده و عامل فروش این دو برند است و سوپاپهای اصلی ساوه و SPR را عرضه میکند.
پیام با روبیکا
کانال بله
کانال ایتا